دستورات پایه لینوکس و کاربرد هرکدام

۱. نمایش فایل‌ها و پوشه‌ها

دستور: ls
- ls — نمایش لیست فایل‌ها و پوشه‌های موجود
- ls -l — نمایش با جزئیات (مجوزها، اندازه، تاریخ)
- ls -a — نمایش فایل‌های مخفی
کاربرد: مشاهده محتوای پوشه و بررسی مشخصات فایل‌ها.

۲. تغییر مسیر یا پوشه جاری

دستور: cd
- cd /home — رفتن به مسیر /home
- cd .. — بازگشت به یک پوشه بالاتر
- cd ~ — رفتن به پوشه خانگی کاربر
کاربرد: جابه‌جایی سریع بین مسیرها در سیستم فایل.

۳. نمایش مسیر فعلی

دستور: pwd
- pwd — نمایش مسیر کاری فعلی
کاربرد: اطلاع از موقعیت فعلی در ساختار فایل سیستم.

۴. ساخت پوشه جدید

دستور: mkdir
- mkdir myfolder — ساخت پوشه‌ای به نام myfolder
کاربرد: سازماندهی فایل‌ها با ایجاد پوشه‌های جدید.

۵. حذف پوشه خالی

دستور: rmdir
- rmdir myfolder — حذف پوشه خالی
کاربرد: پاک‌سازی مسیرها از پوشه‌های غیرضروری.

۶. کپی کردن فایل یا پوشه

دستور: cp
- cp file1.txt file2.txt — کپی فایل از file1 به file2
- cp -r folder1 folder2 — کپی پوشه و تمام محتویات آن
کاربرد: ایجاد نسخه پشتیبان یا کپی از فایل‌ها و پوشه‌ها.

۷. جابه‌جایی یا تغییر نام فایل‌ها

دستور: mv
- mv oldname.txt newname.txt — تغییر نام فایل
- mv file1.txt /home/user/Desktop — انتقال فایل به مسیر دیگر
کاربرد: مرتب‌سازی فایل‌ها یا تغییر نام آن‌ها.

۸. حذف فایل یا پوشه

دستور: rm
- rm file1.txt — حذف فایل
- rm -r myfolder — حذف پوشه به همراه محتویاتش
کاربرد: پاک کردن فایل‌ها و پوشه‌های غیرضروری.

۹. مشاهده محتوای فایل متنی

دستور: cat
- cat file1.txt — نمایش محتوای فایل
کاربرد: مشاهده سریع محتوای فایل‌های متنی.

۱۰. ویرایش فایل متنی

دستور: nano
- nano file1.txt — باز کردن فایل برای ویرایش
کاربرد: ویرایش و ایجاد فایل‌های متنی در محیط ترمینال.

۱۱. تغییر مجوزهای دسترسی فایل

دستور: chmod
- chmod 755 script.sh — اعطای مجوز اجرایی
- chmod +x script.sh — قابل اجرا کردن فایل
کاربرد: کنترل سطح دسترسی کاربران به فایل‌ها.

۱۲. تغییر مالکیت فایل

دستور: chown
- sudo chown username file1.txt — تغییر مالک فایل
کاربرد: مدیریت مالکیت فایل‌ها بین کاربران مختلف.

۱۳. ساخت فایل خالی

دستور: touch
- touch newfile.txt — ایجاد یک فایل خالی جدید
کاربرد: ساخت سریع فایل‌های متنی یا لاگ.

۱۴. جستجوی عبارت در فایل‌ها

دستور: grep
- grep "root" /etc/passwd — جستجوی عبارت “root” در فایل
کاربرد: پیدا کردن تنظیمات یا متون خاص در فایل‌ها.

۱۵. جستجوی فایل یا پوشه

دستور: find
- find / -name "file1.txt" — جستجوی فایل در کل سیستم
کاربرد: یافتن مسیر فایل‌ها و پوشه‌ها در سیستم.

۱۶. نمایش فرآیندهای فعال

دستور: ps
- ps — نمایش فرآیندهای جاری ترمینال
- ps aux — نمایش همه فرآیندهای سیستم
کاربرد: بررسی فعالیت‌های جاری و مدیریت برنامه‌ها.

۱۷. مشاهده وضعیت منابع سیستم

دستور: top
- top — نمایش زنده مصرف منابع و فرآیندها
کاربرد: کنترل مصرف CPU، RAM و شناسایی پردازش‌های سنگین.

۱۸. مشاهده تنظیمات شبکه

دستور: ifconfig یا ip a
- ifconfig یا ip a — نمایش مشخصات کارت شبکه و IP
کاربرد: بررسی وضعیت شبکه و تنظیمات آدرس‌دهی.

۱۹. بررسی اتصال شبکه

دستور: ping
- ping google.com — ارسال بسته به گوگل برای تست اتصال
کاربرد: اطمینان از برقراری ارتباط با سرورهای دیگر.

۲۰. مشاهده پورت‌ها و ارتباطات باز

دستور: netstat
- netstat -tulpn — نمایش پورت‌های باز و سرویس‌های فعال
کاربرد: عیب‌یابی اتصال‌ها و بررسی امنیت شبکه.

جمع‌بندی

یادگیری این دستورات، پایه‌ی کار در سیستم‌عامل لینوکس است. با تسلط بر این فرمان‌ها، می‌توانید فایل‌ها را مدیریت کنید، مشکلات را برطرف سازید، و شبکه‌ها را کنترل نمایید. تسلط بر این دستورات برای ورود به دنیای مدیریت سیستم، امنیت سایبری و DevOps ضروری است.